Choinka, światełka na niej, to dobry temat do fotografowania. Powyższe zdjęcie złożyłem z trzech ujęć. Zrobiłem je tak, by światła z lampek były poza głębią ostrości. Wystarczy do tego w miarę jasny obiektyw lub dodatkowe pierścienie pośrednie. Pierwsze od lewej zdjęcie zostało zrobione obiektywem manualnym Super-Takumar o ogniskowej 50mm przy przysłonie f/1.4. Środkowe, z tego co pamiętam, to już f/5.6. Widać od razu, po kształcie plamki rozproszenia, że obiektyw ma 6 listków przysłony. Prawe zdjęcie, to obiektyw Pentacon 3.5/30mm. Zdjęcie przy przysłonie około 5.6. Aby w tym przypadku zwiększyć nieostrość i powiększyć krążek rozproszenia zastosowałem dodatkowo pierścień pośredni 13mm włożony pomiędzy aparat, a obiektyw. Ten obiektyw pod względem liczby listków przysłony jest rekordzistą. Posiada ich aż 10. Specjalnie chciałem, by krążek rozproszenia był trochę kanciaty, by odróżniał się kształtem od pozostałych zdjęć. Punkt ostrzenia był ustawiony na najbliższą odległość.

Kolory lampek na zdjęciu możesz zmieniać ustawiając różny balans bieli w aparacie. Znacznie większe zmiany kolorystyki można natomiast zrobić za pomocą programu graficznego.

Wszystkie zdjęcia, to ta sama choinka, jednak udało mi się stworzyć różne jej warianty. Pomysł na to zdjęcie zaczerpnąłem ze strony Tutorial: Alternative Seasonal Photography Out-of-Focus Images.

Więcej na temat głębi ostrości piszę w ebooku Magia głębi ostrości i ozdobnego rozpraszania tła.

Jeśli spodobały Ci się te zdjęcia, to zachęcam do samodzielnego fotografowania i tworzenia niekoniecznie ostrych zdjęć. Jeśli masz pytania w tym temacie, to koniecznie napisz je w komentarzu.

Niezmiernie miło mi poinformować, że już niedługo będziesz mógł/mogła zapoznać się z nowym ebookiem. Własnie skończyłem go pisać. Trochę to trwało, ale zgodnie z sugestiami od czytelników bloga dopisałem do niego materiał na temat ekspozycji i jej składników. Doszły też strony poświęcone poprawnemu czytaniu histogramu. W sumie wyszło 80 stron i ponad setka zdjęć i ilustracji. To, co w nim umieściłem:
 

• Dlaczego warto wykorzystywać małą głębię ostrości?
• Co to jest głębia ostrości?
• Co wpływa na wielkość głębi ostrości?
• Co to jest przysłona?
• Jak zwiększyć głębię ostrości?
• Jak zmniejszyć głębię ostrości?
• Głębia ostrości a przysłona
• Głębia ostrości a ogniskowa
• Przykłady usuwania pierwszego planu za pomocą małej głębi ostrości
• Zdjęcia w ZOO przez siatkę
• Zdjęcia przez szybę
• Co to jest odległość hiperfokalna?
• Jak prosto określić głębię ostrości i/lub odległość hiperfokalną?
• Jak podejrzeć głębię ostrości w aparacie?
• Jakie są niekorzystne konsekwencje przymykania przysłony?
• Jak w praktycznie nieograniczony sposób zwiększać głębię ostrości?
• Co to jest bokeh?
• Jak tworzyć ozdobny bokeh?
• Jakie są metody mocowania dodatkowych przesłon?
• Jak pokazać i wpływać na bokeh?
• Jak duży powinien być wycięty kształt?
• Jak poprawnie ustawić ekspozycję?
• Przykłady i pomysły na zdjęcia
• Jak powstało zdjęcie z okładki?
• Jak wykorzystać poranną rosę?
• Dodatek A – Ekspozycja
• Co to jest ekspozycja?
• Dodatek B – Histogram
• Jak czytać histogram?
• Kiedy histogram oszukuje?
• Więcej przykładów i dodatkowe adresy w Internecie

Jeśli masz jakieś pytania odnośnie tego ebooka, to proszę napisz je w komentarzu poniżej. Możesz też zaproponować jego cenę.

Jeśli chcesz otrzymać darmowy rozdział oraz możliwość jego kupna z rabatem to koniecznie zapisz się na listę tutaj.

Ps. Dopisek z dnia 20.12.2011r.
Postanowiłem, że jeszcze rozszerzę zawartość ebooka o kolejny temat związany ze zmniejszaniem głębi ostrości metodami „optycznymi” i związanymi z obróbką w programach graficznych. Powinienem się z tym uporać do końca tego roku. Tak więc ebook będzie dostępny na początku stycznia 2012.

Jeśli chcesz zacząć świadomie wykorzystywać głębię ostrości i rozpraszanie tła, to właśnie kończę pisanie ebooka, który Ci w tym pomoże. Mam już napisane 44 strony. Poniżej znajdziesz spis treści do niego. Chcę jednak, aby jego zawartość odpowiadała Twoim potrzebom, więc napisz w komentarzu, co jeszcze powinno być w nim zawarte, by był on Ci jak najbardziej pomocny. Wśród osób, które umieszczą komentarz rozlosuję jeden darmowy egzemplarz.

Spis treści ebooka „Magia głębi ostrości i ozdobnego rozpraszania tła”:

- Wprowadzenie
- Dlaczego warto wykorzystywać małą głębię ostrości?
- Co to jest głębia ostrości?
- Co to jest przysłona?
- Co wpływa na wielkość głębi ostrości?
- Jak zwiększyć głębię ostrości?
- Jak zmniejszyć głębię ostrości?
- Głębia ostrości a przysłona
- Głębia ostrości a ogniskowa
- Głębia ostrości a odległość ostrzenia
- Co to jest odległość hiperfokalna?
- Jak prosto określić głębię ostrości i/lub odległość hiperfokalną?
- Jak podejrzeć głębię ostrości w aparacie?
- Jakie są niekorzystne konsekwencje przymykania przysłony?
- Jak w praktycznie nieograniczony sposób zwiększać głębię ostrości?
- Co to jest bokeh?
- Jak tworzyć ozdobny bokeh?
- Jakie są metody mocowania dodatkowych przesłon?
- Jak pokazać i wpływać na bokeh?
- Jak duży powinien być wycięty kształt?
- Jak poprawnie ustawić ekspozycję?
- Przykłady i pomysły na zdjęcia
- Jak powstało zdjęcie z okładki?
- Więcej przykładów i dodatkowe adresy w Internecie

Napisz proszę w komentarzu poniżej, czego chciałbyś się dowiedzieć, o czym jeszcze powinienem napisać w ebooku, aby był on Ci pomocny. Dzięki temu będę mógł dostosować go do Twoich potrzeb. Weźmiesz też udział w losowaniu darmowego egzemplarza. Pamiętaj podać poprawny adres email (nie jest on publikowany). Na ten adres zwycięzca otrzyma ebook. Oczywiście dopiero jak zostanie on skończony. Komentarz umieść do 21 maja 2011r. Wyniki zostaną ogłoszone dzień później.

Okładka nr 1


Okładka nr 2

Wybierz, która okładka bardziej Ci się podoba i napisz w komentarzu pod tym wpisem. Weźmiesz wtedy w losowaniu darmowego egzemplarza. Pamiętaj podać poprawny adres email (nie jest on publikowany). Na ten adres zwycięzca otrzyma ebook. Komentarz umieść do 17 maja 2011. Wyniki zostaną ogłoszone 18 maja 2011.

Pełne tłumaczenie badań opisane jest na stronie Nie bądź brzydka przez przypadek!

Zdjęcia z małą głębią ostrości, z ostrością ustawioną na oczy, a rozmytym tłem, skupiają uwagę na postaci więc raczej normalne jest to, że wydają się bardziej atrakcyjne od tych, w których wszystko jest ostre łącznie z krzakami, drzewami, budynkami, samochodami, beczkami i co tam jeszcze może się znaleźć w polu widzenia. Małą głębię ostrości łatwiej jest stworzyć aparatami z wymienną optyką więc też nie dziwi, że atrakcyjniejsze portrety zostały zrobione statystycznie tego typu aparatami. Można też wysnuć jeszcze jedną hipotezę, że aparaty z wymienną optyką i jasnym obiektywem posiadają osoby, które trochę bardziej świadomie robią zdjęcia i znowu statystycznie robią po prostu lepsze zdjęcia.

Teraz jeszcze o świetle. Nie dziwi fakt, że znowu statystycznie bardziej atrakcyjne zdjęcia portretowe powstały, przy świetle naturalnym, przy nisko położonym słońcu ponad horyzontem. Szkoda tylko, że w badaniach nie uwzględniono kierunku padania światła, bo wtedy byłoby wiadomo jak ustawiać modela względem światła i aparatu. Zastanawia mnie tu jedynie 4ta w nocy przed świtem. Może trzeba to tłumaczyć rozluźnieniem modela lub modelki po nocnych eskapadach i powstaniem zdjęcia bardziej naturalnego niż zwykłe pozowanie do aparatu.

Jako ciekawostkę można jeszcze dodać, że użycie lampy błyskowej statystycznie „postarza” o 7 lat. Ale raczej tu chodzi o użycie lampy błyskowej wbudowanej w aparat, jako głównego źródła światła i przez to powstawanie płaskiego, mało ciekawego zdjęcia.

- – -

Możliwych ustawień fotografowanej osoby względem światła słonecznego jest bardzo dużo. Jednym z wariantów dającym dobre rezultaty jest układ, w którym światło jest ustawione pod kątem 45 stopni względem osi aparat-model. Tak jak na poniższym schemacie. Słońce powinno być możliwie nisko nad horyzontem.

Oczywiście zdjęcie z małą głębią ostrości lub nieinwazyjnym tłem. Więcej o głebi ostrości pisałem we wpisie Głębia ostrości w makrofotografii.

O czym myśli ta kotka?

Można to zrobić w trochę inny sposób. Znalazłem w Internecie przykłady zdjęć i opis na zmianę rozmycia tła, tak zwany „bokeh”. Czyli, to w jaki sposób obiektyw będzie pokazywał obraz w strefie nieostrości. Linki np. tutaj i tutaj. Dzięki temu można wpływać na sposób rozmycia tła. Metoda jest niezwykle prosty, a fotograf uzyskuje kolejny środek wyrazu i świetną metodę na uatrakcyjnienie zdjęcia.

Do takich zdjęć potrzebne jest specyficzne tło, które posiada jaskrawe punkty świetlne np. choina z lampkami, sznury świateł dekorujących ulice w okresie świątecznym itp. Te punktu po ich „rozmyciu” przybierają zdefiniowany kształt. Kształt, który będzie np. sugerował myśli fotografowanej postaci jak na zdjęciu otwierającym wpis.

Co jeszcze jest potrzebne?

Poza tłem z mocno kontrastowymi punktami (teoretycznie mogą być też czarne punkty na jasnym tle, ale tego nie testowałem) konieczna jest przesłona z wyciętym otworem o kształcie, który ma być widoczny w obszarze rozmycia. Przesłonę umieszczamy na obiektywie, tuż przed przednią soczewką. Rozmiar wyciętego otworu uzależniony jest od średnicy soczewek stosowanego obiektywu, a obiektyw powinien umożliwiać fotografowanie z małą głębią ostrości. Dlatego jasne obiektywy, z małą wartością F są zdecydowanie lepsze od tych ciemniejszych. O tym, co wpływa na głębię ostrości pisałem np. we wpisie Głębia ostrości w makrofotografii.

Aparat z przyklejonym na taśmę klejącą kartonikiem z wyciętym motywem kota. Otwór wycięty za pomocą dziurkacza, który jest na zdjęciu.

Zasada fotografowania jest prosta. Ostrość na obiekt przy małej głębi ostrości tak, by kontrastowe punkty tła były nieostre. Im większa nieostrość, tym większy uzyskany rozmiar „rozmytego” punktu w tle.

To, co w zasadzie jest największym problemem w tego typu zdjęciach, to posiadanie czarnych przesłon z dokładnie wyciętymi obrazkami.

Pomyślałem sobie, że mógłbym kupić kilka, kilkanaście ozdobnych dziurkaczy z różnymi kształtami i wyprodukować zestawy kartoników do tego typu zdjęć. Obecnie mam trzy dziurkacze z motywem kota, gwiazdy i serca. Efekty rozmycia pokazane poniżej.

Posiadając taki zestaw kartoników będziesz mógł samemu robić tego typu zdjęcia. Zabawa jest na prawdę fajna. A w Internecie można znaleźć wiele ciekawych pomysłów na zdjęcia robione tą techniką (przykłady).

Napisz w komentarzu, czy ten pomysł Ci się podoba, czy byłbyś potencjalnie zainteresowany takim zestawem powiedzmy 10 (może 20) kartoników z wyciętymi różnymi kształtami. I ile taki zestaw powinien kosztować. I napisz jakimi kształtami wycięć byłbyś zainteresowany. Będę wdzięczny za każdy komentarz. Pomysł zrealizuję w zależności od liczby chętnych.

Zdjęcie zrobione z nasadką powiększającą na obiektywie przy przysłonie F/1.8

Co można zrobić, aby zwiększyć GO? Jak można to wykorzystać?

Podstawową metodą na zwiększenie głębi ostrości jest przymknięcie przysłony. Im mniejszy otwór przysłony tym jest ona większa. Na poniższym zdjęciu, jej przymknięcie do wartości F/16, dało możliwość ostrego pokazania całej centralnej części kwiatu.

Zdjęcie zrobione z nasadką powiększającą na obiektywie przy przysłonie F/16

Warto też wiedzieć, że zakres głębi ostrości to w zasadzie subiektywne odczucie. Nie ma czegoś takiego, że głębia ostrości jest dokładnie od tego do tego miejsca. Przejście ze stanu nieostrości w stan uważany za ostry jest płynne. To, że określa się wielkość głębi ostrości jest sprawą czysto umowną i zależy nie tylko od indywidualnych preferencji odbiorcy, ale też np. od odległości z jakiej ogląda się dane zdjęcie. Zdjęcia na wielkich bilbordach z daleka wyglądają na ostre, ale jeśli przyjrzymy im się z bliska, to okaże się, że w zasadzie wszystko jest nieostre.

Są trzy czynniki wpływające na GO. Przysłona, ogniskowa obiektywu i odległość, na którą ustawiamy ostrość. Zależność jest następująca:

• przysłona – im mniejszy otwór (większa liczba F) – tym większe GO,
• ogniskowa – im krótsza ogniskowa (rzeczywista, a nie ekwiwalent dla pełnej klatki) – tym większe GO,
• odległość – im większa odległość – tym większe GO.

Jeśli ktoś się zastanawiał dlaczego aparaty kompaktowe mają większą głębię ostrości niż lustrzanki, to pewnie już się domyśla, że chodzi tu o ogniskową obiektywu. Kompakty mają małe matryce. Ich obiektywy, aby mieć odpowiedni kąt widzenia muszą posiadać odpowiednio krótsze ogniskowe, a to wpływa na zwiększenie głębi ostrości.

Można by sobie wyobrazić hipotetyczną sytuację w której, aby na lustrzance mieć GO z kompaktu ktoś do zdjęć makro zakłada obiektyw szerokokątny, dokłada nasadkę powiększającą i ze zrobionego zdjęcia wycina fragment odpowiadający wielkości matrycy z aparatu kompaktowego. Powinno wyjść to samo. Pomijam tu problem posiadania nasadki powiększającej pasującej do obiektywów szerokokątnych, których średnice nie należą do małych.

W makrofotografii, aby powiększyć fotografowany obiekt stosowane są dwa mechanizmy. Pierwszy, polegający na przybliżeniu się do niego i to już wpływa na zmniejszenie się głębi ostrości oraz drugi polegający na zastosowaniu długich ogniskowych w celu optycznego powiększenia obiektu, i to też wpływa na mniejsze GO. Dlatego głębia ostrości w zdjęciach makro, czy też w fotografii zbliżeniowej, jest taka mała.

Mała głębia ostrości przydaje się do separacji obiektu względem tła. Wtedy sam obiekt lub jego część pozostaje ostry, a tło jest ładnie rozmyte i nie odwraca uwagi od obiektu.

Poniżej jeszcze dodatkowe przykłady razem z parametrami, przy których zostały zrobione.

powiększ

Czy widzisz siatkę? Na pierwszy rzut oka jej nie widać, dopiera po pewnej analizie można dostrzec rozmycia przez niż spowodowane.

A siatka wyglądała tak:
powiększ

Różnica miedzy tymi zdjęciami, że został wybrany inny punk ostrości. A to co mają wspólnego te zdjęcia, to przysłona dająca małą głębię ostrości. Dzięki temu przy fotografowaniu przez siatkę można zrobić w miarę poprawne zdjęcie.

Ps. I tu wychodzi wyższość aparatów kompaktowych z małymi obiektywami. Są one tak małe, że obiektyw mieści się w otworze siatki i w ogóle nie ma tego problemu. O ile można do siatki tak blisko podejść.

Ps2. O robieniu zdjęć przez szybę już pisałem we wpisie Zdjęcia przez szybę i błąd autofokusa, a o tym jak likwidować odbicia od niej we wpisie Filtr polaryzacyjny i szyba.

To tego typu zdjęć potrzebne są jasne obiektywy o stosunkowo dużym otworze przysłony. Przedstawione fotki zostały zrobione z już wysłużonym trochę obiektywem PANCOLAR 1.8/80, produkcji DDR.

Zdjęcie przy F=4,8

Zdjęcie przy F=8

Jak widać mniejsza głębia ostrości jest przy mniejszej przysłonie F=4,8. Jednak różnice nie są zbyt duże. Aparat, którym były robione te zdjęcia (Canon A710IS), jak większość kompaktów, nie daje możliwości zbyt dużej zmiany tego parametru. Przy maksymalnie wysuniętym zoomie najmniejsza przysłona to 4,8, a największa to właśnie 8. Większą zmianę głębi ostrości uzyskany zmieniając ogniskową, co było pokazane we wspomnianym wcześniej poście.

powiększ

Kontynuując zagadnienie głębi ostrości można powiedzieć, że zależy ona od jeszcze jednego parametru.

W poprzednim wpisie Głębia ostrości – to ty decydujesz podałem, że zależy ona od przysłony oraz ogniskowej obiektywu. Zależy też od punktu, na który jest ustawiona ostrość, czyli od odległości między aparatem a fotografowanym obiektem. Im obiekt jest bliżej tym mniejsza głębia ostrości. Wydawać by się mogło, że zależy ona również od wielkości matrycy aparatu, którym się posługujemy. Bo przecież z aparatów kompaktowych, z małymi matrycami, uzyskujemy dużą głębię ostrości. Wynika, to jednak z faktu, że aparaty te mają „obiektywy szerokokątne” (w rozumieniu pełnej klatki), bo należy tu patrzeć na ich rzeczywistą ogniskową, a nie na tą przeliczoną na film 35mm.

Dodatkowe artykuły do poczytania:
Foto-Poradnik Pawła Dumy: Głębia ostrości, cz. 1.
Przysłona i głębia ostrości – fragment „Ekspozycji bez tajemnic” cz.1
Przysłona obiektywu
Głębia ostrości w praktyce i w teorii
Głębia ostrości

Rozmiar tej przestrzeni zależ głównie od przysłony obiektywu i jego ogniskowej. Im mniejszy otwór przysłony i dłuższa ogniskowa, tym strefa ostrości krótsza. Tak jak na zdjęciu:

powiększ
Aparat Panasonic DMC-FZ18, ISO 100, czas 1/400s, f/5.6, ogniskowa 491mm

I odwrotnie im większy otwór przysłony i krótsza ogniskowa, tym strefa ostrości większa. Tak jak tu:

powiększ
Aparat Panasonic DMC-FZ18, ISO 100, czas 1/250s, f/5.6, ogniskowa 30mm

Na tym zdjęciu de facto zmianie uległa tylko ogniskowa obiektywu. Została zmniejszona, a aparat został przysunięty bliżej gałązki by uzyskać podobny kadr.

Na koniec jeszcze jedno zdjęcie. Te same parametry jak poprzednio. Zmieniony został tylko punkt ostrzenia obiektywu z gałązki na tło. Przez to strefa ostrego obrazu została przesunięta dalej od obiektywu. Gałązka znalazła się już w przestrzeni trochę nieostrej.

powiększ
Aparat Panasonic DMC-FZ18, ISO 100, czas 1/250s, f/5.6, ogniskowa 30mm

Więcej o głębi ostrości warto poczytać w artykule Głębia ostrości – co to jest.

Ps. Ogniskowe przy zdjęciach podaję w przeliczeniu na film 35mm.